Przepuklina pachwinowa należy do najczęstszych problemów chirurgicznych i stanowi jedną z głównych przyczyn hospitalizacji w oddziałach chirurgii ogólnej. Szacuje się, że ryzyko jej wystąpienia w ciągu życia wynosi około 27% u mężczyzn i 3% u kobiet. Rocznie na świecie wykonuje się ponad 20 milionów operacji przepuklin. Znajomość przyczyn, objawów oraz czynników ryzyka pozwala na wczesne rozpoznanie problemu i podjęcie leczenia, zanim dojdzie do groźnych powikłań.

Czym jest przepuklina pachwinowa

Przepuklina pachwinowa to stan, w którym część zawartości jamy brzusznej – najczęściej fragment jelita lub otrzewnej – przemieszcza się przez osłabione miejsce w ścianie brzucha w okolicy pachwiny. W efekcie powstaje charakterystyczne uwypuklenie, które może być widoczne lub wyczuwalne pod skórą. Uwypuklenie to zwiększa się przy wzroście ciśnienia w jamie brzusznej, na przykład podczas kaszlu, kichania czy podnoszenia ciężkich przedmiotów. Anatomicznie w okolicy pachwiny przebiega kanał pachwinowy – struktura, przez którą u mężczyzn przechodzi powrózek nasienny, a u kobiet więzadło obłe macicy. Jest to miejsce naturalnie słabsze w budowie ściany brzucha, co sprawia, że przepukliny pachwinowe występują znacznie częściej niż inne rodzaje przepuklin brzusznych.

Przyczyny i mechanizm powstawania przepukliny

Mechanizm powstawania przepukliny pachwinowej opiera się na dwóch głównych czynnikach: osłabieniu struktur ściany brzucha oraz zwiększeniu ciśnienia wewnątrzbrzusznego. W prawidłowych warunkach narządy jamy brzusznej są oddzielone od warstwy mięśniowej przez wytrzymałą powięź. Gdy dochodzi do osłabienia tej struktury lub powstania w niej szczelin, stanowią one wrota przepukliny, przez które może przemieszczać się zawartość jamy brzusznej. Przepukliny pachwinowe dzielą się na wrodzone i nabyte. Przepuklina wrodzona powstaje w wyniku nieprawidłowego zrośnięcia się uchyłka otrzewnej w okresie życia płodowego – w prawidłowym rozwoju powinien on ulec zamknięciu do 20. tygodnia ciąży. Ten typ przepukliny występuje częściej u wcześniaków (nawet u 30% noworodków urodzonych przedwcześnie) oraz u dzieci poniżej 5. roku życia. Przepuklina nabyta rozwija się w późniejszym okresie życia, zazwyczaj między 30. a 40. rokiem życia lub po 70. roku życia. Powstaje w wyniku stopniowego osłabienia tkanek ściany brzucha, do którego przyczyniają się zarówno czynniki mechaniczne (powtarzające się wzrosty ciśnienia wewnątrzbrzusznego), jak i procesy metaboliczne wpływające na jakość tkanki łącznej.

Objawy przepukliny pachwinowej – jak ją rozpoznać

We wczesnym stadium przepuklina pachwinowa może przebiegać bezobjawowo lub dawać jedynie nieznaczne dolegliwości. Najbardziej charakterystycznym objawem jest pojawienie się miękkiego uwypuklenia lub guzka w okolicy pachwiny. Początkowo uwypuklenie może być widoczne jedynie podczas czynności zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej – przy kaszlu, śmiechu, dźwiganiu ciężarów czy parciu na stolec. W pozycji leżącej lub po lekkim ucisku często udaje się je odprowadzić do jamy brzusznej. Wraz z postępem choroby guzek staje się coraz bardziej widoczny, może powiększać się i przestaje być możliwe jego odprowadzenie. U mężczyzn przepuklina może schodzić do moszny, powodując jej powiększenie. Towarzyszącymi objawami są: uczucie ciężkości lub pełności w pachwinie, tępy lub pulsujący ból nasilający się przy wysiłku fizycznym, dyskomfort podczas długiego stania lub chodzenia. Ból może promieniować do uda lub dolnej części brzucha. Objawy wymagające pilnej konsultacji lekarskiej to: nagły, silny ból w okolicy przepukliny, niemożność odprowadzenia uwypuklenia do jamy brzusznej, zaczerwienienie i obrzęk w okolicy guzka, nudności i wymioty oraz wzdęcie brzucha. Mogą one świadczyć o uwięźnięciu przepukliny – stanie wymagającym natychmiastowej interwencji chirurgicznej.

Czynniki ryzyka – kto jest najbardziej narażony

Płeć męska stanowi najistotniejszy czynnik ryzyka przepukliny pachwinowej. Mężczyźni chorują 8-10 razy częściej niż kobiety, co wynika z różnic anatomicznych – w okolicy pachwin przebiega powrózek nasienny, a proces zstępowania jąder w okresie płodowym pozostawia potencjalnie słabsze miejsce w ścianie brzucha. Statystyki wskazują, że mężczyźni stanowią ponad 90% dorosłych Pacjentów z tym rozpoznaniem. Wiek jest kolejnym istotnym czynnikiem. Przepukliny pachwinowe najczęściej diagnozuje się u dzieci poniżej 5. roku życia (przepukliny wrodzone) oraz u osób po 40., a zwłaszcza po 70. roku życia (przepukliny nabyte). Z wiekiem tkanki tracą elastyczność i wytrzymałość, co sprzyja powstawaniu przepuklin. Wykonywanie pracy fizycznej związanej z podnoszeniem ciężkich przedmiotów znacząco zwiększa ryzyko. Podobnie działają: intensywny trening siłowy (szczególnie bez odpowiedniej rozgrzewki), przewlekły kaszel (np. u palaczy tytoniu, osób z POChP), przewlekłe zaparcia wymagające silnego parcia oraz nadwaga i otyłość zwiększające ciśnienie w jamie brzusznej. Predyspozycje genetyczne odgrywają istotną rolę – Pacjenci z przepukliną pachwinową w wywiadzie rodzinnym mają ponad czterokrotnie wyższe ryzyko zachorowania. Choroby wpływające na jakość tkanki łącznej (zespół Marfana, zespół Ehlersa-Danlosa) oraz schorzenia wymagające przewlekłego stosowania glikokortykosteroidów również zwiększają podatność na przepukliny.

Dlaczego przepuklina wymaga leczenia operacyjnego

Przepuklina pachwinowa nie ustępuje samoistnie i nie istnieje skuteczne leczenie zachowawcze, które mogłoby ją wyleczyć. Noszenie pasów przepuklinowych może jedynie czasowo zmniejszać dolegliwości, ale nie zapobiega powiększaniu się przepukliny ani nie eliminuje ryzyka powikłań. Jedyną skuteczną metodą leczenia jest operacja chirurgiczna. Najpoważniejszym powikłaniem nieleczonej przepukliny jest jej uwięźnięcie. Dochodzi do niego, gdy zawartość worka przepuklinowego (najczęściej pętla jelita) zostaje zakleszczona i nie może powrócić do jamy brzusznej. Powoduje to zaburzenie ukrwienia uwięźniętego jelita, co w krótkim czasie prowadzi do jego niedokrwienia i martwicy. Stan ten zagraża życiu i wymaga natychmiastowej operacji. Do innych powikłań należą: niedrożność jelita oraz zapalenie otrzewnej. Operacja przeprowadzona w trybie planowym, po odpowiednim przygotowaniu Pacjenta, charakteryzuje się bardzo niskim ryzykiem powikłań. W przypadku zabiegu wykonywanego w trybie pilnym z powodu uwięźnięcia ryzyko jest wielokrotnie wyższe. Dlatego zaleca się leczenie operacyjne każdej zdiagnozowanej przepukliny pachwinowej, zanim dojdzie do powikłań. Nowoczesne techniki laparoskopowe z użyciem siatek przepuklinowych znacząco poprawiły wyniki leczenia. Ryzyko nawrotu przepukliny po operacji laparoskopowej wynosi około 1-5%, podczas gdy przy dawnych metodach otwartych bez siatki sięgało 10-15%. W Klinika Niewiński operacje przepuklin pachwinowych wykonywane są metodą laparoskopową w trybie chirurgii jednego dnia. Decyzję o kwalifikacji do zabiegu oraz wyborze optymalnej metody operacyjnej podejmuje lekarz chirurg podczas konsultacji.

Skontaktuj się z nami

Poprzedni wpis